Tuesday, May 7, 2013

Боловсролын түүх-Олон өнцгөөс...-1

Эх сурвалж: www.hicheel.mn
 
Мэргэжлийн анхан дунд боловсрол
  1926 онд төв больницын дэргэд асрагч нар бэлтгэх курс байгуулжээ.
  1929 онд сувилагчийн 6 сарын курс байгуулжээ.
 1929 онд “Монголтранс”-ын дэргэд авто машины жолооч нарын сургуулийг анх байгуулжээ. Энэ сургуулиар жолооч, засварчин, токарьчин зэрэг жинхэнэ техникийн мэргэжилтэй ажилчдыг бэлтгэж эхэлсэн байна.
  1930-аад онд улсын хэвлэлийн үйлдвэр өөрийн хэрэгцээт мэргэжлийн боловсон хүчнийг бэлтгэх зорилгоор дэргэдээ 20-50 хүнтэй курс байгуулжээ.
  1950-аад оны дунд үеэр Төв аймгийн Архуст, Сэлэнгэ аймгийн Шаамарт хөдөө аж ахуйн механикжуулагчдыг бэлтгэх сургуулийн комбинатыг байгуулжээ.
  1963 оноос тус бүр нэг ээлжинд 150, жилд 300 хүн сургах 4-6 сарын хугацаатай сургууль, комбинатыг Завхан, Баянхонгор, Дорнод аймагт байгуулжээ.
  1975 оноос техник-мэргэжлийн сургууль нь суралцагчдад ерөнхий дунд боловсролоос гадна мэргэжлийн анхан, дунд шатны боловсрол олгож байна.

Тусгай мэргэжлийн дунд боловсрол

  1922 онд Нийслэл хүрээнд багш нарыг бэлтгэх түр курсийг байгуулж, 1922 онд 8 хүн, 1923 онд 17 хүн төгсөв. Багш нарыг бэлтгэх түр тус сургууль          1924 онд оюутны сургууль, 1928 онд Багшийн сургууль болгов.

  1924 онд Нягтлан бодох бүртгэлийн ажилтныг бэлтгэх “Гаалийн нягтлан бодохын түр сургууль”-ийг Сангийн яамны дэргэд байгуулжээ.

  1924 онд Мал эмнэлгийн сургуулийг Сонгинод байгуулжээ.

  1931 онд сувилагчийн курсийг хүн эмнэлгийн дунд мэргэжилтэн бэлтгэх гурван жилийн хугацаатай техникум болгон өргөтгөжээ.

  1935 оны тавдугаар сард 4 сарын хугацаатай ший жүжиг, уран сайхны найруулагчид, үндэсний дуучид, хөгжимчдийн түр сургууль нээжээ.
 1940 оны 8-р сард циркийн сургуулийг шинээр байгуулжээ.

 1 937 онд утсан холбоо ба радио техникийн мэргэжилтэн бэлтгэх бие даасан түр сургуулийг, улмаар 1939 онд Холбооны сургуулийг дөрвөн жилийн сургалтын хугацаатай байгуулжээ.

  1938 онд Улаанбаатарт үйлдвэрийн тусгай мэргэжлийн дунд сургуулийг анх байгуулсан бөгөөд удалгүй аж үйлдвэрийн техникум болон өргөжжээ.

 1991 оноос Хувийн анхны тусгай мэргэжлийн дунд сургууль “Соёл” дүрслэх урлагийын сургууль үйл ажиллагаагаа эхэлжээ.

Дээд боловсрол, 

 1924 оны IY сарын 5-нд Халхын дєрвєн аймаг, шавиас зарлан дуудаж ирvvлсэн 18-30 насны 60 залуучуудаас бvрэлдсэн “Нам, улсын Тvр сургууль”-ийг байгуулсанаар Засгийн газрын хэрэгжvvлэгч агентлаг Удирдлагын Академийн анхны шав тавигдсан. Энэхvv тvр сургуулийг байнгын болгох асуудлыг шийдвэрлэж 1925 оны IY сарын 28-нд Богд хааны зуны Хайстай ордон буюу одоогийн Удирдлагын Академи байрлаж буй газарт МАХН-ын тєв хорооны дэргэдэх “Намын тєв сургууль“-ийн нээлт баяр ёслолын байдалтай эхэлж тєр, засгийн удирдагчид оролцжээ. Анхдугаар Тєв сургуульд Монгол улсын аймаг, хошууд болон Тагна Урианхай, Баргаас хvрэлцэн ирсэн 130 залуус суралцсан байна. 1999 онд Удирдлагын Академи болгон єєрчилсєн.

 1940 оны 12-р сарын 6-нд “Улаанбаатар хотод улсын университетийг байгуулах тухай” БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн тогтоол гарч, Ардыг гэгээрүүлэх яамны харьяанд байгуулахаар шийдвэрлэв. 1940 онд бэлтгэл курсийг 10 жилийн нэгдүгээр дунд сургууль дээр 17 хүний бүрэлдэхүүнтэй нээжээ.

 1942 оны 10 сарын 1-нд дээд боловсрол олгох анхны сургууль Монгол Улсын Их сургууль байгуулагдсан.

  1942 оны 10 сарын 5-нд МУИС-ийн анхны хичээлийн жилд хүн эмнэлэг, зоотехник, багш нарын 3 факультетийн жинхэнэ ангид 93, бэлтгэл ангид 57 оюутан хичээллэжээ.1958 онд 2080 хүн элсжээ.

 1946 онд Улсын их сургуулийн анхны төгсөлт болж 35 оюутан дээд боловсролын диплом авчээ.

 1951 онд Улсын багшийн институт байгуулагдаж анхны хичээлээ 4 салбар, 8 багш, 212 оюутантайгаар эхэлжээ. 1957 оноос 4 жилийн сургалттайгаар бүрэн дээд боловсролтой багш бэлтгэдэг болжээ.

 1958 онд МУИС-ийн мал эмнэлгийн факультетийг биеэ даасан Хөдөө аж ахуйн дээд сургууль болгов.

 1961 онд МУИС-аас салбарлан Анагаах ухааны дээд сургууль байгуулагдсан.

 1966 онд МУИС-аас салбарлан Политехникийн дээд сургуулийг (Техникийн их сургууль) байгуулжээ.

 1979 онд Ховд аймгийн төвд МУИС-ийн харьяа Ховдын Багшийн дээд сургуулийг байгуулжээ.

  1979 онд МУИС-ийн Орос хэлний багшийн дээд сургууль (Хүмүүнлэгийн Ухааны Их Сургууль)

 1991 оноос Хувийн анхны дээд сургуулиуд үйл ажиллагаагаа эхэлсэн.

Боловсрол, шинжлэх ухааны яамны түүхэн товчоо



Д/д
Яамны нэр
Он
Сайд
1
Ардын гэгээрүүлэх яам
1921-1924
С.Жамьян
2
Ардын гэгээрүүлэх яам
1924-1929
Э.Батхаан
3
Ардын гэгээрүүлэх яам
1929-1932
Б.Дугаржав
4
Ардын гэгээрүүлэх яам
1932-1934
1936-1937
Ц.Баттөмөр
5
Ардын гэгээрүүлэх яам
1934-1936
Н.Гонжоон
6
Ардын гэгээрүүлэх яам
1937-1938
Б.Наваан
7
Ардын гэгээрүүлэх яам
1938-1940
Г.Жаргал
8
Ардын гэгээрүүлэх яам
1940-1946
1950-1951
Т.Машлай
9
Ардын гэгээрүүлэх яам
1946-1948
С.Чойжамц
10
Ардын гэгээрүүлэх яам
1951-1954
Б.Ширэндэв
11
Ардын гэгээрүүлэх яам
1954-1965
М.Жамсран
12
Ардын гэгээрүүлэх яам
1965-1978
Д.Ишцэрэн
13
Боловсролын яам
1978-1982
Р.Санжаасүрэн
14
Боловсролын яам
1982-1985
Ч.Сэрээтэр
15
Боловсролын яам
1985-1990
Б.Даваасүрэн
16
Боловсролын яам
1990-1992
Н.Уртнасан
17
Шинжлэх ухаан, боловсролын яам
1992-1995
Н.Өлзийхутаг
18
Шинжлэх ухаан, боловсролын яам
1995-1996
С.Төмөр-Очир
19
Гэгээрлийн яам
1996-1998
Ч.Лхагважав
20
Гэгээрлийн яам
1998-1999
Ч.Сайханбилэг
21
Гэгээрлийн яам
1999-2000
А.Баттөр
22
Боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны яам
2000-2004
А.Цанжид
23
Боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны яам
2004-2006
П.Цагаан
24
Боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны яам
2006-2007
Ө.Энхтүвшин
25
Боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны яам
2007-2008
Н. Болормаа
26
Боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны яам
2008-2012
Ё. Отгонбаяр
27
Боловсрол, шинжлэх ухааны яам
2012 оноос хойш
Л.Гантөмөр

Tuesday, April 16, 2013

Сангийн сайдын 2013 оны 73 тушаал "Төсвийн санхүүжилтийн болон зарцуулалтын эрхийн тухай, Төсвийн захирагчийн төсөвт зохицуулалт хийх журам"

Улсын төсөвт байгууллага, төсвийн шат шатны захирагч, тэдгээрийн төсөв, санхүү, бүртгэл тооцоо хариуцсан мэргэжилтнүүдийн өдөр тутмын хэрэгцээт журмыг нэг батлагдлаа.
2013 оны 73 гэж л цээжилчихсэн байх байх даа удахгүй....



Tuesday, April 9, 2013

MIcrosoft ийхон хүртэл мэддэггүй алдаанууд - Сонирхолтой л юм



1. "Энэхүү гайхлыг анх Энэтхэгчүүд олж мэдсэн гэнэ шүү. Энэ дэлхийн хаана ч ямар ч компьютер ашиглаад хэн ч CON нэртэй фолдэр үүсгэж чадахгүй гэнээ. Энэ инээдтэй сонин тохиолдлыг Microsoft -ын бүхэл бүтэн баг тайлбарлаж чадаагүй гэнээ. Үүнийг та ч гэсэн оролдоод үзээрэй" гэнээ.

Энэтхэгүүд олсон гэнээ. Тэгвэл би дахиад хэдийг шинээр олох уу? Та хэзээ ч CON, NUL, COM1, COM2, COM3, LPT1, LPT2, LPT3 гэж фолдер үүсгэж чадахгүй... Ичихгүй бол шинэ алдаа оллоо гэж Microsоft руу илгээгээд мөнгө нэхээрэй.
Харин одоо Microsoft ийн гавалууд тайлбарлаж чадахгүй байгаа уг алдарт харь гаригийханы бэлэгийг би тайлбарлая.


Эхлээд нэгэн зүйлсийг мэдэх нь зөв болуу. Таны ашиглаж буй Windows үйлдлийн систем наанаа GUI буюу График интерфэйстэй (хүмүүс ажиллахад амарчлах гэж) боловч цаанаа DOS мэтийн shell дээр ажиллаж байдаг. Жишээ нь та PC гээ унтраах даа Start > Shutdown гэдэг байх. Энийг Windows биелүүлэхдээ shutdown -s -f -t 00 гэсэн коммандыг shell дээр хийдэг. Итгэхгүй бол Start > Run дээр cmd.exe гэж бичин DOS SHell ийг гаргаж ирээд дээрх коммандыг бичээд үз.

Тэгвэл CON фолдер дээрхтэй яаж холбогдох вэ. Маш энгийнээр хэлбэл Dos ийн Copy буюу хуулах командад Con гэсэн параметр оролцдог. Тийм учираас хэрвээ ийм фолдер үүсвэл түүнийг хуулах үед алдаа гарна. Тэгээд л Con фолдер үүсгэхийг хүчээр хориглосон. Уг BUG буюу Windows ийн алдаа WIndows98 аас засарсан тул тэрнээс өмнөх хувилбар дээр CON фолдер үүсгэж болно.

Гэхдээ би Windows98 хойш бүрэн засагдсан гэж хэлж чадахгүй. Учир нь би хүссэн үедээ CON фолдер үүсгэж чадна.

Үүсгэх:
  1. DOS руу ор. (Start > Run дээр cmd.exe гэж бичээд Enter дар)
  2. MD \\.\C:\CON гэж бичээд ENTER дар. (MD буюу Make director нь фолдер үүсгэх комманд)
Буцаагаад устгах:
  1. RD \\.\C:\CON гэж бич. (Remove Director нь фолдер устгах комманд)



2.Windows үйлдлийн системтэй хүмүүс доорхыг туршаад үзээрэй.
  • Эхлээд хоосон notepad файл нээгээд
  • Түүндээ Bush hid the facts гэсэн үгийг бичээд
  • Ямар ч хамаагүй дуртай нэрээрээ хадгалах хэрэгэй
  • Үүнийхээ дараа уг файлаа хаагаад буцаагаад нээх хэрэгтэй.
Харж байна уу ? Үүнийг хэн ч тайлбарлаж чадахгүй.
Энэ алдаа бол ямар нэгэн text editor дээр 4, 3, 3, 5 үсэгнээс бүрдсэн 4 үг бичихэд гардаг. Тэрнээс биш дан ганц Bush hid the facts гэж бичихэд биш. Итгэхгүй бол "Bill can not dance", "John has the parts", "this app can break", "Feel the new power", "Love bug bit fayaz" гэх мэт 4 3 3 5 үсэгтэй дурын хослолуудаа бичээд үз.

Тэгвэл энэ алдаа юунаас болдог вэ? Text editor ууд файлаа хадгалахдаа ANSI болон UNICODE оор Encode хийдэг. Тэр үед нь хоосон зайны буюу &160 тэмдэгт орох үед байт шилжүүлэг гэх зүйлд нь алдаа орж тэмдэгт бүрт харгалзаж код нь шал өөр UNICODE оор солигдон хадгалагддаг. Энэ талаар
эндээсдэлгэрэнгүй мэдэж болно.




3. "Энэ мөн их л хачирхалтай, сонин тохиолдол шүү. Нөгөөл Microsoft -ын бүхэл бүтэн баг бүүр Bill Gates өөрөө ороод тайлбарлаж чадаагүй гэнэ шүү.
Энэхүү гайхлыг анхлан Бразилчууд олж мэджээ. Үүнийг ч бас туршаад үззэрэй.
Эхлээд Microsoft Word програмаа нээгээд
=rand (200, 99) гэж бичээд ENTER дарах хэрэгтэй.
Харсан биз дээ. Мөн ч сонин шүү !"
гэнээ.
Энэ ч бас инээдтэй л зүйл. Office ийн програмуудыг мэддэг хэн ч энийг тайлбарлаж чадах байх. Word нь хэрэглэгчийн ажиллаагааг хөнгөвчилөх олон тооны функцыг агуулж байдаг. Дээрх функц бол докумэнтийг тэмдэгтээр дүүргэж зорилготой функц. Тэгээ л болоо. Хүн гайхаад алмайраад байх юм алга.