Уран зохиолоор эргэн өвчлөхүй.

 1995 оноос өмнө гарсан Монгол романууд гэнэ. 

My score 29 буюу 14хөн хувь байна. Ийм гоё номын сантай болох юмсан. 

Таны оноо хэд вэ?

I. Ч. Лодойдамба “Алтайд” 1949, 1955

2 Б, Ринчен “Үүрийн туяа” (гурамсан) 1951, 1955. 1981. 1994

3 Д. Сэнгээ ”Нэгэн нутгийнхан” /Дуусгаагүй/ 1959

4. 3. Баттулга “Хөх тэнгэр” 1960, 1995

5. Л. Түдэв “Уулын үер” (хоймсон) 1960. 1965. 1971

6. Д Намдаг “Цаг төрийн үймээн” 1960, 1967. 1988

7. Ч. Чимид “Хавар намар” 1962, 1984

8. 3. Сандаг “Хүний ганц” 1962, 1991

9. Д. Даржаа “Алс холын ертөнцөд зорчсон нь” (зөгнөлт) 1963

10. Л. Чойжилсүрэн “Өвсний шүүдэр” /хоймсон/ 1964, 1983

11. Б Ринчен “Заан залуудай” (хоймсон) 1964, 1966, 1995

12. Ц. Цэдэнжав “Хаврын урь” 1964

13 Д. Мягмар “Нийлэх замын уулзварт” 1964

14. С. Дашдэндэв “Улаан наран” 1964 .

15. Л. Түдэв “Нүүдэл” 1964

16. Р. Чойном “Хүн” (шүлэглэсэн) 1964; 1990

17. С. Дашдооров “Говийн өндөр” (хоймсон) 1964_, 1981

18. Ц. Уламбаяр “Зовлон жаргал” (гурамсан) 1965, 1971, 1981

19. Ж. Пүрэв “Хөгжмийн эгшиг” 1966

20. Ө. Баасанжав “Алтан хараацай” 1967, 1991

21. Ч. Лодойдамба “Тунгалаг тамир” (хоймсон) 1967. 1981

22. Д. Равдан “Орхоны шуугиан” 1967

23. Н. Банзрагч “Зам” 1967

24. М. Чимид “Урцын гэрэл” 1967

25. Ж. Пүрэв “Аянга” 1968

26. Б. Нямаа “Араараа модтой Биндэръя”

27. Я. Гармаа, К.Чимид “Эцгийн голомт” (цог сэтгүүлд нийтлэгдсэн) 1968

28. П.Очир “Амь насны өрсөлдөөн” 1968

29. Д. Даржаа “Нөхөд” 1968

30. Ц. Цэдэнжав “Ерөө голын охин” 1968

31. Л. Чойжилсүрэн “Морин төвөргөөн” 1970

32. С. Лочин “Сэтгэлийн өнгө” 1970

33. Ж. Бямба “Хорвоогийн өнгө” 1971, 1990

34. Б. Нямаа “Бид гурав” 1971

35. Д. Найманжүд “Оломгүй далай” 1971

36. С. Дашдэндэв “Үүрийн цолмон” 1971

37. Ж. Пүрэв “Гурван зангилаа” 1971

38. Б. Ринчен “Их нүүдэл” /I дэвтэр/ 1972

39. Н.Черияздан “Улиран одсон жилуүд”

40. Д. Гармаа “Цагаан булаг” 1972

41. Б. Нямаа “Арандалынхан” (хоймсон) 1973

42. Д.Лодой “Дайн” (гурамсан) 1973. 1977

43. Д. Наваансүрэн “Минжийн хангай” (хоймсон) 1973, 1982

44. Ж.Гал “Болор тольны нууц” (зөгнөлт) 1973

45. Ж. Дамдин “Буун дуу” 1973

46. С.Удвал “Их хувь заяа” 1973, 1988

47. 3.Сандагаа “Эр бор харцага” 1973, 1991

48. Б_.Ринчен “Сандо-Амбан” /I-дэвтэр/

49. Л. Түдэв “Нүүдэл суудал” 1974

50. Л. Чойжйлсүрэн “Яндангийн цууриа” 1974

51. М. Жавган “Есөн хүсэл” 1975

52. Ж.Пүрэв “Ундрах инженер” 1975

53. Л.Содов “Голын тэртээх манан” 1976

54.Д. Маам “Газар шороо” (гурамсан) 1976, 1982

55. Ж. Пүрэв “Аадар бороо” 1977

56. М.Елеусиз “Ховдын энгэр дээр” 1977

57. Д. Гармаа “Газар тэнгэр” 1977

58. Ж.Бямба “Их аяныхан” 1977

59. Ц. Очир, Р. Сайжаа “Бага дарга” 1978

60. Н. Банзрагч “Хошуу цагаан нутаг”

61. С.Лочин “Үргэлжлэлтэй долоон өдөр” 1978

62. Даржаа “Хайр сэтгэл” 1978

63. Чойжилсүрэн “Хаврын жавар” 1979

64. Д.Маам “Гишгэх газаргүй хөл” 1979

65. Содов “Саран дорх хорвоо” 1979

66. Дашдэндэв “Залуу нас” 1979

67. Цэмбэл “Ногоон цэцэг” 1979

68. Цэдэнжав “Талын манхан” 1979

69. С.Лочин “Сүйрэл” 1979

70. Ш.Сүрэнжав “Дуулганд ургасан цэцэг” (щүлэглэсзн) 1979

71. Н.Надмид “Хүлээс алдарсан нь” 1979

72. Д.Гармаа “Тайгын цэнхэр манан” 1979

73. С.Пүрэв “Эх газрын чулуу” 1979

74. Р.Ядмаа “Дөрөөн дээр” 1979

75. А.Амгалан “Хар шуурга” 1980

76. Ө.Баасанжав “Мөнгөн хараацай” 1980

77. Л. Чойжилсүрэн “Голын харгиа” 1980

78.Н. Банзрагч “Сүүлчийн буун дуу” 1980

79. Ж. Пүрэв “Мянган захидал” 1980

80. Ж. Бямба “Энэрэлгүй хорвоо” 1980

81. Л. Содов “Шүүдэр буусан үдэш” 1980

82. Ш. Нацагдорж “Мандухай цэцэн хатан” 1981

83. Л.Түдэв “БНУ-ын анхдугаар он” 1981, 1989

84. Д. Цэвэгмид “Ардын багш” 1981

85. М. Чойжил “Учрах тавилан” 1981

86. Ж. Гал “Аймшгийн жолоо буюу догшин траннозавр” (зөгнөлт) 1981 ?

87. О. Цэндсүрэн “Хүний араншин” 1981

88. Д. Дэмбэрэл “Говийн өглөө” (хоймсон) 1981

89. Н. Банзрагч “Халхын гол”

90. С. Надмид “Нийслэлийн замд”

91. С. Пүрэв “Цаг цагийн урсгал”

92. Д. Даржаа “Сэтгэлийн нууц”

93. 3. Дорж “Сүүтэй чулуу”

94. 3. Сандагаа.”Шалдар булдар нас” 1982,1983

95. Ш. Шажинбат “Элс цас” (хоймсон) 1983 1985

96. Ж. Лодой “Тулалдаан” 1983

97. Ж. Пүрэв “Зүрхний хилэн” 1983

98. С. Лочин “Насны зам” 1983

99. С. Дашдооров “Дуут хонгор манхан” 1983

100. С.Эрдэнэ “Амьдралын тойрог” 1983

101. Н. Надмид “Эр цэрэг зэр зэвсэг” 1984

102. Б. Сосорбурам “Хөдөөнийхэн” 1984

103. Жамлийхаа “Их айл” 1984

104. Н. Банзрагч “Дөчөөд оны жавар” 1984

105. Д. Цэмбэл “Амарсанаа” 1984

106. Ж. Бямба “Үнэний хорвоо” 1984

107. Ц. Доржготов “Шим мандал” 1984

108. Л. Түдэв “Оройгүй сүм” 1985

109. Д. Даржаа.”Дурлал” 1985

110. Л. Чойжилсүрэн “Нартай бороо” 1985, 1986

111. С. Лочин “Сарны гэрэл”

112. Л. Дарьсүрэн “Онцгой эрх”

113. Д. Урианхай “Халуун зуны сүүдэр” 1985

114. Д. Гармаа “Харуул Алтай” 1986

115. X. Шавдарбай “Өөрийн гараар” 1986

116. Ш. Нацагдорж “Болор толь” 1986

117. О.Цэндсүрэн “Халуун салхи” (гурамсан) 1986, 1991, 1993

118. Т. Султаан “Сүмбэр уул” (хоймсон) 1986, 1991

119. М. Чимид “Сэтгэлийн нууц” 1987

120. Б. Цэдэндамба “Алтны мод” 1987

121. Д. Цэмбэл “Гурван хөх чулуу” 1987

122. 3.Дорж “Эрдэнэ засгийн унага”

123. Л.Чойжилсүрэн “Ялалтын намар”

124. Л. Түдэв “Хувьсгал танаа өчье” (Монгол роман цувралаар нийтлэгдсэн) 1988

125. Т. Юмсүрэн “Ирж яваа цаг” /I дэвтэр/ 1988

126. Ж. Пүрэв “Манан будан” 1988

127. Ж.Гал “Хорт зэрэглээний оронд” 1988

128. А. Амгалан “Түйвээн”

129. М. Елеусиз “Төөрөлдсөн”

130. Л. Содов “Заяа тавилангийн орчлон” 1988

131. Ш. Ванчаарай “Нарны сургууль” 1988

132. С. Эрдэнэ “Занабазар” (Монгол Роман цувралаар) 1989

133. Ш. Цэнд-Аюущ “Далдын хар малгайт” 1989

134. Б. Ёндон “Хувь заяаны яргуй” 1989

135. Ж. Бямба “Заяа тавилан” 1989

136. Ц. Цэдэнжав “Зөвлөлтийн хүн” (эссе) 1988

137. С. Пүрэв “Эргүүлэг” 1989

138. Ц.Базаррагчаа “Сургуулийн намар” 1989

139. Ш.Цэен-Ойдов “Талхны амт” 1989

140. Ц.Доржготов “Тэнгэр дуугарахын өмнө” 1989

141. Б. Нямаа “Санаа заяа хоёр минь” (Монгол Роман цувралаар) 1989

142. С.Лочин “Гал голомт” (Монгол Роман цувралаар) 1989

143. Д.Норов “Уулын хөх сүүдэр” 1989

144. Д.Гармаа “Зааны ясан өргөө” 1989

145. Д.Мягмар “Золиос” (Цог сэтгүүлд нийтлэгдсэн) 1990

146. Б.Өлзийсүрэн “Амьдрал багш” 1990

147. Д.Тармаа “Нарны будан” (Монгол Роман цувралаар) 1990

148. С.Пүрэв “Чулуун хаалга” (Монгол Роман цувралаар) 1990

149. Л.Дарьсүрэн “Улаан дэнлүүний хагацал” (Монгол Роман цувралаар) 1990

150. Г.Нямаа “Цадиг хууч” (Монгол Роман цувралаар) 1990

151. Н.Банзрагч “Улирах цагийн аяс” 1990

152. Баттулга “Хүүхэн заяа” 1990

153. Д.Урианхай “Учирахуй хагацахуй” 1990

154. Ж.Зана “Учрах тавилан” 1990

155. С. Лочин “Замын бартаа” 1991

156. Б.Нямаа “Бурхан өршөө” 1991

157. С. Пүрэв “Усны гудамж” 1991

158. С. Пүрэв “Сүнс сүүдэр” 1991

159. Ш. Цэнд-Аюуш “Хүлээх өрөөний эзэгтэй” 1991

160. Л. Дагвадорж “Буянтын урсгал” 1991

161. Д. Төрбат “Могойн чуулган” (Монгол Роман цувралаар) 1991

162. Л.Дарьсүрэн “Харанхуй ангал” 1991

163. Ж.Зана “Мухар гудамж” (Монгол Роман цувралаар) 1991

164. Б. Доржсүрэн “Наранбүүвэй” (Монгол Роман цувралаар) 1991

165. И.Саньцар “Тооноор тольдогч сүүлт од” 1991

166. И. Саньцар “Цөлмөгч” (адал явдалт) 1991

167. М. Тогмид “Хувь заяаны цадиг” (хоймсон) 1991, 1992

168. М. Чимид “Тооройн сүүдэр” 1991

169 Ш. Ванчаарай “Шагнал шийтгэл” 1991

170. Л. Чойжилсүрэн “Түгшүүрт хорвоогийн наран дор” 1991

171. Д. Гармаа “Бурхан багшаа худалдсан нь” 1991

172. Ж. Пүрэв “Сэтгэлийн дуулал” 1991

173. Д.Маам “Цагийн салхи” 1991

174. Д. Банзрагч “Гал булаг” (шүлэглэсэн) 1991

175. С.Надмид “Хар нүдэн” 1991

176. Ж.Лодой, Шаарийбуу “Хайлаарын манан” 1991

177. Г. Батаа “Сүүдэр” (эссе) 1991

178. Р. Чойном “Гал морин цаг” 1991

179. Д. Төрбат “Морин зэргэлээ” (шүлэглэсэн) 1991

180. Сан.Пүрэв “Хараацайн төгөл” 1992

181. И.Цагаанхүү “Нүгэл” (гурамсан) 1992, 1994

182. Д. Норов “Алтан богдын шил” /I дэвтэр/ 1992

183. Ч. Алагсай “Унаган тахийн дууль” 1992

184. Р. Ганбат “Амьд явах хэрэгтэй” (Цог сэтгүүлд гарсан) 1992

185. Б. Пүрэвдорж “Даяанчийн хяслан” 1992

186. Ш. Сүрэнжав “Хэрлэнгийн Баръяа” 1992

187. С.Лочин “Хилэнцэт амьдрал” (Монгол Роман цувралаар) 1993

188. Л.Дарьсүрэн “Богд эзний зарлиг” /тэргүүн дэвтэр/ 1993

189. Л.Чойжилсүрэн “Дилав хутагт” (Улаанбаатар сонинд гарсан) 1993

190. Д.Төрбат “Хонин холбоо” (Монгол Роман цувралаар) “Ардын совин” нэрээр

хэвлэгдсэн) 1993

191. Н. Нагаанбуу “Айдсын мандлын нууц” (зөгнөлт) 1993

192. С. Эрдэнэ “Хойт насандаа учирна” 1993

193. Н.Хаянхярваа “Модун Шаньюй” (хоймсон)1994

194. П. Баярсайхан “Хотын онгон” (хоймсон) 1994

195. X.Зандраабайдий “Хөх чонын удам” (эссе) 1994

196. Б.Лхагвасүрэн “Сэлүүн орчлонгийн сиймхий” 1994

197. Ж.Пүрэв “Сүмбэр хангай өршөөсөн”

198. Ж. Сумьяа “Гурван заяа” 1994

199. М.Тогмид “Бушуу туулай” 1994

200. Өлзийсүрэн “Зул” 1995

201. Д. Даржаа “Хохь чинь” 1995

202. Н. Сүхбат “Мандлын сахиус” 1995

203. Д.Чинзориг “Тэнгэрт тасраагүй амь” 1995

204. Д. Гармаа- “Үхэл өөрөө ирдэггүй” 1995

205. А.Гануул “Захирал алуурчинд очих ёстой” 1995

206. Ж.Пүрэв “Бүргэд харьд үурлэдэггүй” 1995

Салбарын статистик эмэхтгэлүүд

нээлттэй ил тод байдлыг цахим ертөнцөөр дамжуулан мэдрүүлсэн эрин зуунд амьдарч байгаа бидэнд хэрэгтэй мэдээллээ олж авч чаддаг байх нь чухал болоод байна.

Хэрэгцээт мэдээллээр шинэчлэгдэж байдаг манай яамны сайт супер шүү хүмүүс ээ .

Боловсрол, Соёл урлаг, Шинжлэх ухааны салбарын статистик эмэхтгэлүүд онлайнаар

 

Энд дарна уу. 

Германы шигшээ

Хөлбөмбөгийн холбоо байгуулагдсан он: 1900
FIFA-д элссэн он: 1904
Холбооны ерөнхийлөгч: Тео Цванцигер
Ерөнхий дасгалжуулагч: Йохам Лёв /Герман/
Багийн ахлагч: Филипп Ламм
Шигшээдээ олон тоглосон: Лотар Маттеус – 150
Олон гоол оруулсан: Герд Мюллер – 68
Одоогийн чансаа: 6
Хамгийн өндөр чансаа: 1 /1993 он/
Анхны тоглолт: Швейцарь 5:3 Герман /1908 он/
Хол зөрүүтэй ялалт: Герман 16:0 Орос /1912 он/
Хол зөрүүтэй хожигдол: Англи 9:0 Герман /1909 он/
Хоч: Германы машинууд


Хаалгач:
Мануэль Нойер, Тим Визе, Ханс-Йорг Бутт
Хамгаалагч:
Жером Боатенг, Сердар Таски, Марсель Янсен, Пер Мертезакер, Арне Фридрих, Филипп Ламм
Хагас хамгаалагч:
Хольгер Бадштубер, Марко Марин, Тони Кроос, Сами Кедира, Месут Озил, Деннис Аого, Пётр Троховски, Бастиан Швайнштайгер, Томас МюллерДовтлогч:
Штефан Кисслинг, Марио Гомес, Лукас Подольски, Какау, Мирослав Клозе

Гол тоглогчид

Мэдээж хэрэг “Челси”-гийн хагас хамгаалагч Михаэль Баллак багийн гол тоглогч. Шигшээ багийн ахлагч тэрбээр шигшээдээ 97 тоглолт хийж, олон уралдаан тэмцээнд багаа ахлан талбайд гарсан туршлагатай боловч “Челси”-гийн улирлын хамгийн сүүлийн тоглолтод гэмтсэнээр тун азгүй байдлаар дэлхийн аваргыг өнжиж буй супер оддын жагсаалтыг нэгээр нэмсэн. Харин түүний эзгүйд хурдтай хамгаалагч Филипп Ламм багаа ахлах эрхэм хүндтэй үүрэг хүлээсэн юм. Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд хамгийн олон гоол оруулсан Рональдогийн амжилтыг эвдэхийн төлөө тоглоно хэмээн ам гарсан довтлогч Мирослав Клозе мөн энэ багийн оддын нэг. Түүнчлэн дэлхийн аваргын ногоон дэвжээнд “Германы машинууд”-аас Швайнштайгер, Подольски нарт хөлбөмбөг сонирхогчид ихээхэн найдлага тавьж буй.

Амжилт


“Германы машинууд” 1954, 1974 болон 1990 онд дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд гурвантаа түрүүлж, энэ амжилтаараа Бразил болон Италийн багийн дараа бичигддэг. 1930 болон 1950 оны дэлхийн аваргыг эс тооцвол тэд бүгдэд нь чамлахааргүй амжилттай оролцож байсан арвин түүхтэй баг юм.

“Эрсдэлтэй” цэцэрлэгүүдийг нэрлэлээ

“Эрсдэлтэй” цэцэрлэгүүдийг нэрлэлээ

Оюутнуудаа / Эрчүүдээ өмөөрч бичсэн шүлэг -Алийг нь өмөөрөх ёстой вэ?

Оюутнуудаа өмөөрч бичсэн шүлэг

  

Оюутнуудаа та нар хааяа ч гэсэн хайрла
Он гараад л тэд чинь яваад нь өгнө шүү дээ
Оюутан залуус үгүй бол анги танхим хоосон
Оюунлаг хүүхдүүд чинь үгүй бол улс гүрэн хоосон
Оюутан залуус нь үгүй бол заах хичээл дууссан

Нүд нь самбараа олохгүй тэнүүчилж
Чих нь яриаг чинь сонсохгүй хэсүүчилж
Хааяа нэг зүүрмэглэж суухад нь
Хараалын үг урсгаж халаасыг нь битгий хоослоо
Бүтэн тест лав гарахгүй шүү дээ наадахнаас чинь
Бүхэл шөнөжин бичсэн шипийг нь үлдээ
Хичээл гэсэн гарцтай
Хичээнэ гэсэн харцтай
А үнэлгээнд цовоожиж
F үнэлгээнд томоождог
Ядарсан хөөрхий оюутнуудаа хааяа ч гэсэн хайрла
Яаг үнэндээ тэд чинь
Яахаа мэдэхгүй яаваа
Хайрлаж дурлах насандаа
Хаягдаж хууртаж яаваа
Хазайсан газар тэдэнд чинь багшийн дэм хүч болдгийн
Халтирсан газар тэдэнд чинь таны үг эм болдгийн
Олон олон эрдэмтэн багш нарт хандаж хэлсэн үгийг минь болгоо
Өөрийн минь биеийг битгий болгоо

Оюутнуудаа та нар хааяа ч гэсэн хайрла
Он гараад л тэд чинь яваад нь өгнө шүү дээ
Оюутан залуус үгүй бол анги танхим хоосон
Оюунлаг хүүхдүүд чинь үгүй бол улс гүрэн хоосон
Оюутан залуус нь үгүй бол заах хичээл дууссан.


Эрчүүдээ өмөөрч бичсэн шүлэг
Эр хүнийг та нар хааяа ч болов өршөө
Эрлэгт явчихаас нь өмнө ханийн жаргал эдлүүл ээ
Эр нөхөр чинь үгүй бол гэрийн чинь зай эзгүйрнэ
Эрдэмт хөвгүүд чинь үгүй бол төрийн чинь зай эзгүйрнэ
Эр цэрэг чинь үгүй бол эх орон чинь эзгүйрнэ
Эр хүнийг та нар хааяа ч болов өршөөж бай
Эрлэгт явчихаас нь өмнө ханийн жаргал эдлүүл ээ.
Хэл нь тагнайгаа олохгүй тульдчиж
Хөл нь дэлхийгээ онохгүй тэмтчиж
Хааяа нэг халамцуухан ирэхэд нь
Хараалын үг урсгаж халаасыг нь битгтй хоосол оо
Янагын захиа л лав гарахгүй шүү дээ наадахаас чинь
Яахав дээ хөөрий шараа тайлах юмыг нь үлдээ
Эр хүнийг та нар хааяа ч болов өршөө
Эрлэгт явчихаас нь өмнө ханийн жаргал эдлүүл ээ.
Халуун залуу насыг нь хамт элээснээ бод оо
Хайрын галзуу дурлалд хамт элэгдсэнээ бод оо
Өөрийг чинь ээж болгосон эрийн тэнгэр юм шүү дээ
Үрийн чинь эцэг болсон хүний дээд юм шүү дээ

Хичнээн жил амьд явахыг мэдэж болдоггүй орчлонд
Хэзээ хаана жаргана гэж хэрүүлийн алим хуваах юм бэ
Хазайсан газар нь тэдэнд чинь бүүвэй ээж түшиг болдог юм
Халтирсан газар нь тэдэнд чинь бүсгүй хайр нөмөр болдог юм
Уул шиг юм гэж дандаа битгий давар
Үүл шиг нүүгээд явчихдаг юм
Ус шиг уян гэж дандаа битгий самар
Уур болоод дэгдчихдэг юм
Төгөлдөр их урмыг нь бүр хугалчихвал
Төрсөн шигээ уруугуу хараад уначихдаг юм
Эр хүнийг та нар хааяа ч болов өршөө
Эрлэгт явчихаас нь өмнө ханийн жаргал эдлүүл ээ.
Дээл бүсэн гоёлтой
Дээрээ малгайн хиймортой
Андынхаа дэргэд цовоожиж
Аавынхаа харцанд томоождог
Янагын сэтгэлд нялхарсан эрчүүдийг
Янжинлхамууд минь өршөө
Олон олон авааль гэргий та нараасаа
Олон олон аавын хөвгүүдийг
Өмөөрч бичсэн шүлгийг минь болгоо
Өөрийн минь биеийг битгий болгоо
Эр нөхөр чинь үгүй бол гэрийн чинь зай эзгүйрнэ
Эрдэмт хөвгүүд чинь үгүй бол төрийн чинь зай эзгүйрнэ
Эр цэрэг чинь үгүй бол эх орон чинь эзгүйрнэ
Эр хүнийг та нар хааяа ч болов өршөөж бай
Эрлэгт явчихаас нь өмнө ханийн жаргал эдлүүл ээ. 

Монгол судлалыг хөгжүүлэх үндэсний хөтөлбөр батлах тухай

МОНГОЛ УЛСЫН ЗАСГИЙН ГАЗРЫН ТОГТООЛ

2012 оны 2 дугаар Улаанбаатар

сарын 20-ны өдөр Дугаар 56 хот

ҮНДЭСНИЙ ХӨТӨЛБӨР БАТЛАХ ТУХАЙ

(МОНГОЛ СУДЛАЛЫГ)

Монгол Улсын Мянганы хөгжлийн зорилтод суурилсан Үндэсний хөгжлийн цогц бодлого, Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлын болон гадаад бодлогын үзэл баримтлалын заалтыг хэрэгжүүлэх зорилгоор Монгол Улсын Засгийн газраас ТОГТООХ нь:

1. “Монгол судлалыг хөгжүүлэх Үндэсний хөтөлбөр”-ийг хавсралт ёсоор баталсугай.

2. “Монгол судлалыг хөгжүүлэх Үндэсний хөтөлбөр”-ийг хэрэгжүүлэх төлөвлөгөөг баталж, хэрэгжилтэд нь хяналт тавьж ажиллахыг Боловсрол соёл, шинжлэх ухааны сайд Ё.Отгонбаярт даалгасугай.

3. Үндэсний хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэхэд 2012 онд шаардагдах зардлыг Боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны сайдын төсвийн багцад багтаан санхүүжүүлэх арга хэмжээ авахыг Боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны сайд Ё.Отгонбаяр, цаашид шаардагдах хөрөнгийг жил бүр улсын төсөвт тусган санхүүжүүлж байхыг Сангийн сайд Д.Хаянхярваа нарт тус тус даалгасугай.

4. Үндэсний хөтөлбөрийн хэрэгжилтийн явц, үр дүнг 2 жил тутам Засгийн газарт танилцуулж байхыг Боловсрол соёл, шинжлэх ухааны сайд Ё.Отгонбаярт үүрэг болгосугай.

Монгол Улсын Ерөнхий сайд С.БАТБОЛД

Боловсрол, соёл, шинжлэх

ухааны сайд Ё.ОТГОНБАЯР

Засгийн газрын 2012 оны 56 дугаар

тогтоолын хавсралт

МОНГОЛ СУДЛАЛЫГ ХӨГЖҮҮЛЭХ ҮНДЭСНИЙ ХӨТӨЛБӨР

Нэг. Нийтлэг үндэслэл

Монгол Улс олон мянган жилийн түүхтэй монгол угсаатны гал голомт, өлгий нутаг, монгол үндэстнээс бүрдсэн тусгаар тогтносон улс гэдэг утгаараа монгол судлалын олон салбарыг эрчимтэй хөгжүүлэх өргөн боломжтой юм. Ийм ч учраас Монгол Улс олон улсын монгол судлалын төв байх ёстой гэсэн үзэл баримтлал бүрэлдэн тогтож, гадаадын монголч эрдэмтэд хүлээн зөвшөөрдөг боллоо. 1970-1990 оны үед тэр үеийн социалист орнууд төдийгүй Япон, Англи, Франц, Энэтхэг зэрэг бусад орны олон оюутан Монгол Улсад суралцан төгссөн бөгөөд тэдгээрийн олонхи нь өөр өөрийн орны монгол судлалын салбарыг манлайлж байна.

Монгол судлалын чиглэлээрх олон улсын хандлага сүүлийн 10 жилийн хугацаанд нэлээд өөрчлөгдөн гадаад орнууд дахь монгол судлалын эрч хүч буурч, Америк, ХБНГУ, Англи, ОХУ, Унгар, Япон, Болгар зэрэг орны 15 их сургууль, эрдэм шинжилгээний төвүүдийн дэргэдэх монгол судлалын үйл ажиллагаа хаагдсан байна. Түүнчлэн Дорно дахины судлалын томоохон сэтгүүлүүдэд монголын холбогдолтой өгүүлэл, баримт материал гарах нь хязгаарлагдмал болжээ. Сүүлийн 5 жилийн байдлаар өрнөдийн орнуудаас манай их, дээд сургуулиудад монгол судлалын чиглэлээр суралцаж байгаа оюутны тоо цөөрч байна.

Иймээс даяаршиж буй өнөөгийн нөхцөлд монгол судлалын асуудлыг төр ивээлдээ авч бодлогоор дэмжих, монголын түүх, соёл, хэл, зан заншил, үндэсний баялаг өв сангаа судлах, хамгаалах, хойч үедээ өвлүүлэн үлдээх, монгол судлалыг дотоод, гадаадад тогтвортой хөгжүүлэх үндэсний хэмжээний бүтэц бий болгох шаардлага зүй ёсоор тавигдаж байна.

Энэхүү шаардлагыг хангаснаар “Монгол Улсын Мянганы хөгжлийн зорилтод суурилсан Үндэсний хөгжлийн цогц бодлого“, “Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлал” болон “Монгол Улсын Гадаад бодлогын үзэл баримтлал”-д тусгагдсан зорилтууд хэрэгжиж Монгол Улс олон улсын монгол судлалын цөм байх байр суурийг хадгалан үлдэх нөхцөл бүрдэх юм.

Хөтөлбөрийг 2012-2016 онд хэрэгжүүлэх бөгөөд үйл ажиллагааны санхүүжилтийг улсын төсөв, гадаад орон, олон улсын байгууллага, бизнесийн байгууллагын хандив тусламж, төсөл, хөтөлбөрийн хөрөнгөөс бүрдүүлэн шийдвэрлэх болно.

Хөтөлбөр хэрэгжсэнээр нэгдүгээрт Монгол Улс олон улсын монгол судлалын төв байх бодит боломж нэмэгдэнэ, хоёрдугаарт үндэсний хэл, соёлын дархлаа бэхжиж, манай улсын гадаад нэр хүнд олон улсын хэмжээнд өснө.

Хоёр. Үндэсний хөтөлбөрийн зорилго

Монгол судлалыг хөгжүүлэх нэгдсэн бодлого, удирдлага, санхүүжилтийн тогтолцоо бий болгох, монгол судлалын үйл ажиллагаанд төр-шинжлэх ухаан- бизнесийн идэвх, оролцоог нэмэгдүүлэх, монгол судлаачдын залуу халааг бэлтгэх, мэргэшүүлэх, монгол судлалыг дотоод, гадаадад гүнзгийрүүлэн хөгжүүлэх, хөхиүлэн дэмжих орчин бүрдүүлэхэд оршино.

Гурав. Үндэсний хөтөлбөрийн зорилт, хэрэгжүүлэх үйл ажиллагаа

Энэхүү хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэхийн тулд дараахь зорилтыг дэвшүүлж байна:

Зорилт 1. Монгол судлалыг хөгжүүлэх нэгдсэн бодлого, удирдлага, санхүүжилтийн тогтолцоог бий болгох

3.1.1. монгол судлалын хүний нөөц, сургалт-судалгааны ажлын өнөөгийн байдалд үнэлгээ өгч цаашдын зорилтыг тодорхойлох;

3.1.2. монгол судлалыг хөгжүүлэх үндэсний хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх төлөвлөгөө, холбогдох журам, дүрмийг боловсруулан хэрэгжүүлэх;

3.1.3. монгол судлалыг хөгжүүлэх үйл ажиллагаанд зохицуулалт хийж нэгдсэн удирдлагаар хангах Монгол судлалын Үндэсний зөвлөл (МСҮЗ) байгуулах;

3.1.4. монгол судлалын үйл ажиллагааны санхүүжилтийг улсын төсөвт тусган чиглэл бүрт нээлттэй, зохистой, жигд хуваарилах;

3.1.5. монгол судлалын мэдээллийн нэгдсэн сан байгуулж, цахим хэлбэрээр өргөжүүлэх, дэлхий дахинд таниулах.

Зорилт 2. Дотоод, гадаадын монгол судлаачдын залуу халааг бэлтгэх, чадавхийг хөгжүүлэх

3.2.1. дотоод, гадаадын залуу монгол судлаачийг Монгол Улсад магистрантур, докторантурт сурахад дэмжлэг үзүүлэх, тэтгэлэг олгох;

3.2.2. залуу монгол судлаачдын олон улсын зуны сургалт зохион байгуулах, судалгааны тэтгэлэг олгох;

3.2.3. судлаач, эрдэмтдийг харилцан солилцох хөтөлбөр боловсруулж хэрэгжүүлэх.

Зорилт 3. Монгол судлалыг дотоод, гадаадад гүнзгийрүүлэн

хөгжүүлэх, хөхиүлэн дэмжих

3.3.1. гадаадын монгол судлаачдад Монгол Улсад суралцах, судалгаа хийхэд дэмжлэг үзүүлэх, тэтгэлэг олгох;

3.3.2. монгол судлалын олон улсын хурал, семинар, симпозиумыг дэмжих, санхүүжүүлэх.

3.3.3. гадаад дахь монгол судлалын төвийг дэмжих, сэргээх, шинээр үүсгэх чиглэлээр ажиллах, тус төвүүдэд ажиллаж байгаа монголын эрдэмтдэд санхүүгийн дэмжлэг үзүүлэх;

3.3.4. монгол судлалын тэргүүлэх чиглэлээр дотоод, гадаадын монголч эрдэмтдийн суурь судалгааны хамтарсан төсөл, сэдэвт ажлыг хөхиүлэн дэмжих, санхүүжүүлэх;

3.3.5. гадаадын монголч эрдэмтдэд “Оны шилдэг бүтээл” шагнал хүртээх;

3.3.6. монголч эрдэмтдийн шилдэг бүтээлд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн нэрэмжит шагнал, Шинжлэх ухааны асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүний нэрэмжит шагнал, Шинжлэх ухааны академийн шагнал олгох;

3.3.7. монгол судлаачдыг гадаад, дотоодод зочин судлаачаар ажиллах нөхцөлийг бүрдүүлэх, санхүүжүүлэх;

3.3.8. монгол судлалын тодорхой чиглэлээр (монгол хэл, түүх, соёл) олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал зохион байгуулах, хилийн чанадад таниулах, сурталчлах;

3.3.9. олон улсын монгол судлалын эрдэм шинжилгээний сэтгүүл, мэдээллийн цуврал гаргах;

3.3.10. дэлхийн монгол судлалын шилдэг бүтээлийг монгол хэлээр орчуулж, хэвлэх, түгээх;

3.3.11. гадаад орнуудын сурах бичгүүдэд Монголын түүхийн тухай бичсэн мэдээлэл цуглуулах, буруу ташаа гарсан мэдээллийг засч залруулахад чиглэсэн арга хэмжээ авч хэрэгжүүлэх.

Зорилт 4. Монгол судлалыг хүртээмжтэй, чанартай, үр ашигтай

хөгжүүлэх орчин бий болгох

3.4.1. монгол судлалын номын сан байгуулж, баримтын хөмрөг бүрдүүлэн дотоод, гадаадын монгол судлаачдад архив, номын сангийн материалтай танилцах, судлах, ажиллах боломж олгох:

3.4.1.1. монгол судлалын талаар төрөөс баримталж байгаа бодлого, зорилтыг олон нийтэд хүргэх, сурталчлах;

3.4.1.2. монгол судлалын талаар шинээр хэвлэгдэж байгаа зохиол бүтээл, цувралын талаархи мэдээллийг нэгтгэн орчуулах, түгээх;

3.4.1.3. монгол судлалын сургалтын хөтөлбөрүүд боловсруулж, цахим хуудсанд байрлуулах, гадаадын монгол судлалын төвүүдэд мэдээлэх.

3.4.2. дотоод, гадаадын эрдэмтэн, судлаачдад мэдээллийн санг ашиглах, материалтай танилцах боломж олгож, ажиллах нөхцөлөөр хангах;

3.4.3. монгол үндэстний гарал үүсэл, түүх соёлыг дэлхий дахинд сурталчлах, үнэн зөв мэдээлэл өгөх зорилгоор гадаад орны нэр хүндтэй томоохон музей, үзэсгэлэнгийн газруудад байгаа Монголын түүх, соёлын бие даасан тасаг, танхимыг үзмэрээр баяжуулахад туслалцаа, дэмжлэг үзүүлэх;

3.4.4. гадаад, дотоодод монгол үндэстний соёлын өвийн болон шинжлэх ухаан технологийн үзэсгэлэн гаргах.

Дөрөв. Үндэсний хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх зарчим

Үндэсний хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэхдээ дараахь зарчмыг баримтална:

4.1. Хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх үйл ажиллагааг эрх зүй, нийгэм-эдийн засаг, шинжлэх ухаан технологийн бодлоготой уялдуулан зохицуулах.

4.2. Монгол судлалын үйл ажиллагаанд олон хувилбартай, уян хатан, нээлттэй бодлого баримтлах.

4.3. Монгол судлалыг хөгжүүлэх үйл ажиллагааны өрсөлдөөн, мэдээллийн чөлөөт байдлыг хангах.

4.4. Монгол судлалын чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулж байгаа дээд боловсрол, эрдэм шинжилгээний байгууллагын ажилд зарцуулах хөрөнгө, санхүүгийн нөөцийг зохистой хуваарилах.

4.5. Монгол судлалын сургалт, судалгааны байгууллагуудын хооронд үр бүтээлтэй хамтын ажиллагаа явуулах нөхцөл боломжийг бүрдүүлэх.

Тав. Үндэсний хөтөлбөр хэрэгжүүлэх хугацаа

5.1. Үндэсний хөтөлбөрийг 2012-2016 онд 4 жилийн хугацаатай хэрэгжүүлнэ.

Зургаа. Үндэсний хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх

удирдлага, зохион байгуулалт

6.1. Шинжлэх ухааны асуудал хариуцсан төрийн захиргааны төв байгууллагын дэргэд Монгол судлалын Үндэсний зөвлөл (цаашид “зөвлөл” гэх) ажиллана.

6.2. Зөвлөлийн дарга нь Шинжлэх ухааны асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн байна.

6.3. Зөвлөл нь төр-эрдэм шинжилгээ-бизнесийн байгууллагын төлөөлөл болон эрдэмтдээс бүрдсэн 10 хүртэлх гишүүнтэй байх бөгөөд ажлын албатай байж болно.

6.4. Зөвлөл нь дараахь дурьдсан асуудлыг хэлэлцэж зөвлөмж гаргана:

6.4.1. Монгол судлалын өнөөгийн түвшин, цаашдын чиг хандлага;

6.4.2. Үндэсний хөтөлбөрийн зорилтыг хэрэгжүүлэх ажлыг Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлал болон боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны талаар төрөөс баримталж байгаа бодлогод нийцүүлэх асуудал;

6.4.3. монгол судлалын чиглэлийн үйл ажиллагаа явуулж байгаа гадаад, дотоодын дээд боловсрол, эрдэм шинжилгээний байгууллагын хамтын үйл ажиллагааг нэгдсэн удирдлагаар хангах, идэвхжүүлэх асуудал;

6.4.4. Үндэсний хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх үйл ажиллагааны төлөвлөгөө, тайлан;

6.4.5. Үндэсний хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх үйл ажиллагааны зардал, санхүүжилт, хуваарилалт;

6.4.6. монгол судлалын байгууллага, нэгжийн өрсөлдөх чадварыг нэмэгдүүлэх, хөгжүүлэх асуудал, түүнд төрөөс үзүүлэх дэмжлэг.

Долоо. Үндэсний хөтөлбөрийн хэрэгжилтийн

шалгуур үзүүлэлт, хяналт-шинжилгээ

Монгол судлалын Үндэсний зөвлөл нь энэхүү хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх үйл ажиллагааны төлөвлөгөөнд заасан ажлуудыг дараах шалгуурын дагуу дүгнэнэ:

7.1. Монгол судлалын үндэсний хэмжээний бүтэцтэй болж, хүний нөөцийн чадавхи нэмэгдсэн байдал.

7.2. Сургалтын хөтөлбөрүүд судлаачдын сонирхол, шаардлагад нийцсэн байдал.

7.3. Дотоод, гадаадын монгол судлаачдын тоо, чанарын өсөлт.

7.4. Эрдэм шинжилгээний ажилд хамтын бүтээлийн эзлэх хувь.

7.5. Монгол судлалыг хөгжүүлэхэд хувийн хэвшил болон мэргэжлийн байгууллагын сонирхол, оролцоог нэмэгдүүлсэн байдал.

7.6. Судалгаа, эрдэм шинжилгээний ажил, хамтарсан төслийн үр дүн, хэрэглээ болсон байдал, хүртээмж.

7.7. Үндэсний хөтөлбөрийн хэрэгжилтийг өмнөх жилүүдтэй харьцуулахад гарсан орчны өөрчлөлт, шинэчлэлт.

Найм. Үндэсний хөтөлбөрийн үйл ажиллагааны санхүүжилт

8.1. Үндэсний хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх үйл ажиллагааны зардлыг улсын төсөвт тусган санхүүжүүлнэ.

8.2. Үндэсний хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх үйл ажиллагааны санхүүжилт дараахь эх үүсвэрээс бүрдэнэ:

8.2.1. улсын төсөв;

8.2.2. олон улсын байгууллага, аж ахуйн нэгж, төрийн бус байгууллагын хандив тусламж;

8.2.3. хөтөлбөр, төслийн хөрөнгө;

8.2.4. бусад эх үүсвэр.

---oOo---

Daugther's presentation 'Victory day' in Russian

Dulguun wwwii

View more PowerPoint from Munkh Orgil